Jeśli spojrzę z perspektywy czasu, to moje główne zarobkowe zajęcie przez ostatnie mniej więcej 15 lat polegało na podróżach, spotykaniu się z ludźmi i pisaniu maili. Wiem, że może to kogoś oburzać, dla niektórych praca musi być fizyczna, żeby w ogóle wiedzieć czym jest życie, jak boli i jak smakuje. Ja takie podejście doskonale rozumiem, bo wśród wielu innych epizodów z pracą fizyczną, miałem jeden dłuższy związany z brukarstwem. Wiele zabawnych anegdot mógłbym opowiedzieć z tego okresu, ale chyba najciekawszy był tzw. skład osobowy, czyli ekipa. Kogo tam nie było: alkoholicy, których nikt nigdzie indziej by nie zatrudnił, ludzie pracujący na 2-3 etaty (nie pytajcie mnie kiedy oni spali), trochę zwariowanej młodzieży po zawodówkach, dorabiający studenci (czyli np. ja) i uwaga - nawet doktoranci poważnych nauk humanistycznych. Takie były czasy, mocny zespół i ludzie, no ale przynajmniej o poezji tam nie dyskutowaliśmy. To znaczy: w moim obecnym życiu zawodowym też nie dyskutuję o poezji, ale chciałem się z Wami podzielić pewną historyjką. 

Gdym był jeszcze dosyć nieopierzonym pisklęciem (znaczy się naiwniakiem byłem, mówiąc wprost) w branży którą się obecnie zajmuje, jeden z moich bossów posłał mnie do szefa bezpieczeństwa w jednym z banków. Po krótkiej wymianie kilku zdań i uprzejmości, poczułem, że tenże osobnik ma nade mną znaczną przewagę intelektualną. W pewnym momencie zaczął nawet mówić do mnie wierszem, a ja słuchałem tego jak to ciele z wielkimi oczami zapominając przez chwilę języka w gębie. To musiał być pocieszny widok. Człowiek ten miał dziwną umiejętność nie pytania prawie o nic, a jednocześnie wzbudzania takiego zaufania, że delikwent bezwiednie chciał wyspowiadać się ze wszystkiego co wie. Kiedy w hotelu wymaglowany „już po” dochodziłem do siebie, mój szef z rozbawieniem oświadczył mi przez telefon, że oto miałem do czynienia z jednym z byłych szefów kontrwywiadu. Z tego co później sobie wyguglowałem pan ten był dosyć kreatywny jeśli chodzi o swoje „poprzednie” życie, także kilka z jego akcji było ujawnionych i znanych opinii publicznej. Jakie to było światło i szczegóły, już wolę nie pisać z wiadomych względów. 

Później, w swojej karierze spotkałem osoby z takim lub podobym bagażem kilkukrotnie, ale już byłem doświadczony przez los, więc łatwiej szło rozpoznawanie i nie robienie z siebie totalnego idioty, to znaczy unikałem paplania o wszystkim albo zachowywania się jak sparaliżowany. Może nie uwierzycie, ale na większości takich spotkań byłem „częstowany” na wstępie jakimiś wierszowanymi strofami. Czasem mam wrażenie, że były to te same frazy, choć teraz nie dam głowy, bo od tego czasu upłynęło już sporo wody w Wiśle. Z tego co pamiętam, osoby te również łączyła pewna aparycja, wielce odległa od takiego Mariusza Bonaszewskiego, który w netflixowym serialu „Krucjata” gra takiego typa, który to steruje wydarzeniami z ukrycia i nigdy nie dzieje mu się nic złego. Podobny był również ton, wypowiadane zdania i pewien, nazwijmy to, sposób bycia tychże osób, ale może akurat to tylko przypadek.

Mówi się, że między poezją a śpiewem ptaków istnieją podobieństwa. Chodzi o analogie w zakresie wykorzystania prozodii (rytm, akcent i intonacja), struktur gramatycznych (chociaż język ptaków nie ma prawdziwej semantyki) oraz zdolności do przekazywania emocji i znaczenia poprzez złożone wzorce dźwiękowe. Oba mają również bogate symboliczne i metaforyczne powiązania z kulturą ludzką, gdzie ptaki często służą jako inspiracja dla poetów, a pojęcie „języka ptaków” reprezentuje głęboką, ukrytą formę mądrości lub komunikacji. O tym, że „język ptaków” to część okultystycznych mitologii to chyba wiedzą wszyscy, ten język był również nazywany „językiem zielonym”. Ponieważ językiem tym zajmował się również dr John Dee, który wykonywał różne fuchy dla Imperium, możemy zakładać, że język ptaków jest również językiem szpiegów. Oczywiście ta tradycja była opisana wcześniej i jest dosyć wiekowa, bo przecież Odyn posiadał dwa kruki, które donosiły mu o wszystkim co się dzieje. A nie jest to przecież pierwsza tego typu opowieść w historii ludzkości. A zapewne nie tylko już poezja takim „językiem ptaków”, ale rownież proza, czy choćby komunikaty steganograficzne, znane już w starożytności, choć pierwszy użył tego słowa Jan Tritiemus w 1499 r. 

Do tych ptaków-szpiegów i ich języka nawiązałem, aby tak naprawdę opowiedzieć o czymś innym. Wielu tu pisze się o Anglikach i ich podstępnej naturze. Jakież było moje zdziwienie gdy okazało się, że „narodowym” (choć chyba nieco nieoficjalnie) ptakiem Anglików jest kukułka. Budzi ona takie zainteresowanie, że ich wiosenne przyloty odnotowywano co roku na łamach „ The Times”.  Jak zachowuje się kukułka w naturze i z czego słynie każdy mniej więcej wie, szkoda tu pisać. Z tychże względów zwierzę to idealnie symbolizuje perfidię i oszustwo, nie może więc dziwić, że rzadko na ten przykład pojawia się w heraldyce. Chyba, że założymy, iż podobnie jak w naturze, kukułka dobrze naśladuje krogulca (lub jest z nim po prostu mylona), czasem heraldyczny krogulec może być tak naprawdę kukułką. No, ale to takie gdybanie. 

Czasem jest tak, że działalność pewnej osoby znamionuje pewną ciągłość tradycji, a Anglicy kochają tradycje. Nie inaczej musiało być z prominentnym szpiegiem angielskim Maxwellem Knightem, powszechnie uznawanym za pierwowzór „oficera prowadzącego” agenta Jamesa Bonda, zwanego jak wszyscy wiemy M. Oczywiście wikipedia używa zwrotu „prawdopodobnie” i podaje wersję alternatywną kogoś, kto wie lepiej. Co ciekawe, pan Maxwell Knight do siebie na codzień kazał zwracać się wszystkim właśnie tak. M od lat 30. do końca II wojny światowej uprawiał hedżing - to jest umieszczał agentów w organizacjach takich jak Brytyjska Unia Faszystów i Komunistyczna Partia Wielkiej Brytanii, realizując przy tym interesy Imperium. Jeśli tak było musiał te organizacje w jakiś sposób kontrolować. Ciężko wyliczyć wszystkie kontakty jakie posiadał, lista jest imponująca. M był również badaczem życia zwierząt, pisarzem thrillerów, zapalonym trębaczem jazzowym (posiadającym olbrzymią kolekcję nagrań) i ponoć wyznawcą czarnej magii Aleistera Crowleya. Nie mogę się powstrzymać od opisania tu jednej z „urban legends” dotyczącej Crowleya. Otóż, naziści na swój symbol wybrali solarną swastykę (czy ona jest lewo- czy prawoskrętna nie ma tu znaczenia). Ponoć sam Winston Churchill osobiście lub przez pośredników (być może M?)miał kontaktować się z Crowleyem w sprawie tego, jaki symbol byłby przeciwstawny swastyce. Crowley miał polecić jeden z gestów tyfonicznych, symbolizujących pożeranie słońca, który wykonywany palcami, przypomina literę V. Stąd właśnie miał wziąć się znak Wiktorii.

Mnie zawsze bawią te „urban legends” z Crowleyem w roli głównej, ale jego powiązaniom z brytyjskimi szpiegami i politykami nie da się zaprzeczyć. Najbardziej znany z kontaktów z Crowleyem, oprócz Knighta, był chyba Tom Driberg … jedna z „kukułek” pana M. , zdeklarowany(ponoć) komunista, sowiecki szpion (być może!), członek Izby Lordów, znany skandalista-homoseksualista, który jednocześnie był znany z niezachwianej religijności w nurcie anglokatolicyzmu. Miał on również  powiązania z Piątką z Cambridge, a nawet udał się do Moskwy, aby przeprowadzić wywiad ze swoim znajomym Guyem Burgessem. Można sobie spotkanie obu panów w formie znanej z naszej Kroniki Filmowej obejrzeć na YT. Driberg publikował też artykuły szkalujące polskie wojsko za rzekomy antysemityzm, ale też wizytował PRL jako przedstawiciel angielskiej Partii Pracy. Bardzo obszerną biografię Toma Driberga napisał Francis Wheen, który napisał oprócz tego biografię samego Marksa i biografię jego Kapitału. Ciekawe zestawienie. 

Ale wracając do tematu. Czemu użyłem słowa kukułka w odniesieniu do Driberga?

W angielskiej tradycji „birdwatcher” (obserwator ptaków) to stare określenie szpiega w slangu wywiadowczym. O kulturowym znaczeniu kukułki już pisałem, a czyż nie jest to zwierze ze względu na swoją naturę idealnie symbolizujące szpiega, coś podrzuconego, jak i komunikat, który nie jest tym czym się wydaje być?

M był badaczem życia zwierząt, po wojnie znany był bardziej jako radiowy przyrodnik BBC, taki ichni Gucwiński, który napisał wiele książek o naturze zwierząt. Za swojego życia opiekował się licznymi zwierzętami, choć ponoć wcale ich nie lubił, no może oprócz tych swoich własnych. Tak mówili jego współpracownicy. Jedna z książek, które napisał Knight, „A Cuckoo in the House” opowiadała ona o tym, jak wychował małą kukułkę, która nazywała się Goo. To oczywiście tylko powierzchowne znaczenie, nawet jeśli mające pokrycie w rzeczywistości.  W swoich książkach Knight pisał bowiem o prawidłowej relacji między zwierzęciem a jego opiekunem, niemal dokładnie tymi samymi terminami, których używał w praktyce do opisywania prawidłowej relacji między agentem-przewodnikiem, a agentami.  Byłyby więc jego książki przykładami owego tajemniczego języka, które pod pozorem pouczającej treści mówią o czymś zupełnie innym. Mówiąc wprost, nie do końca chodziłoby w nich o kukułki lub inne zwierzęta. 

Być może M, tak jak wspomniałem wcześniej kontynuował tylko pewną tradycję. Motyw kukułki znajdujemy w „Sejmie ptasim” Chaucera oraz w dziełku The Cuckoo and the Nightingale” (Kukułka i słowik), powstałym ok. 1399, roku zmian na tronie angielskim. Przypisuje się to dziełko Sir Thomasowi Clanvowe, który nota bene był oskarżany o herezję llolardzką. Co chyba nie może być prawdą skoro ostał się żyw zarówno za czasów Ryszarda II Plantageneta i Henryka IV Lancastera, którzy ponoć do  miłośników herezji nie należeli. Ciekawy jednak jest ten motyw kukułki, czyli „fałszywego” ptaka. Możliwe, że kryje się za tym opis jakiejś dobrze znanej od stuleci metody postępowania, a opisanej komunikatami czytelnymi tylko dla wtajemniczonych. 

Kiedy to pisałem to oprócz tych szpiegów-ptaków pomyślałem o polityce i metaforycznie podrzucaniu kukułczych jajek. Czyż Iwan Groźny nie był taką właśnie „kukułką”, co to podrzucona na tron, zabiła prawowitego następcę tronu?

Jest tylko jedna rosyjska bajka, która mówi o języku ptaków i pewnym Iwanie, co to nauczył się języka ptaków i dostał później pół królestwa, które to pół królestwa skojarzyło mi się z Opryczniną. 

https://en.wikipedia.org/wiki/The_Language_of_the_Birds 

Morału żadnego nie ma, ale uważajcie na ludzi mówiących wierszem na spotkaniach. 

---

tagi: maxwell knight  kukułka  tom driberg 

	ahenobarbus
	5 września 2025 17:47

18     1181    10 zaloguj sie by polubić